maandag 28 maart 2016

Toetsweek onderbouw

Tijdens het sectievoorzittersoverleg (SVO) bleek dat "bijna iedereen" het voorstel voor een toetsweek in de onderbouw steunt. Dus kan het worden voorgelegd aan de MR. Genoemd nadeel: lesuitval. Voordelen: (1) afname toetsdruk voor leerlingen rondom de toetsweek, (2) de kans voor iedere sectie om drie keer per jaar een centrale toets af te nemen. En ik maar denken dat álle proefwerken per jaarlaag gecoördineerd afgenomen moesten worden. Wat ik mij afvraag is of de afname van toetsdruk rondom de toetsweek echt een voordeel is. Of kun je alle toetsen in één week opeenpakken ook zien als nadeel? Niet te vergeten de onvermijdelijke opeenhoping van toetsen en deadlines in de week vóór de toetsvrije week (die waarschijnlijk vooraf zal gaan aan de toetsweek).

Aanleiding om twee extra toetsweken in te lassen voor de onderbouw was om docenten uit te kunnen roosteren voor sectiewerktijd, intervisie en nascholingsactiviteiten. Een sympathiek idee. Tijd vrijmaken voor dingen waar je anders niet aan toekomt, of waarvoor niemand na een lange werkdag nog fut heeft. Wel een sigaar uit eigen doos, meen ik, behalve dan de 2 x 2 x 50 minuten surveillance die van ons overgenomen zal worden. Het is namelijk de bedoeling dat volgend jaar twee van de  in totaal vijftien toetsdagen externe surveillanten ingevlogen worden, zodat docenten tot een uur of twee ' s middags met elkaar aan de slag kunnen (neem het niet te letterlijk) en daarna tijd hebben voor nakijken. De overige dertien toetsdagen mogen we zelf surveilleren.

In de bovenbouw hadden we al toetsweken, voor de onderbouw alleen na het laatste blok. De overstap van vier blokken naar drie blokken enige tijd geleden ervoer ik als een verademing. Wat een rust gaf dat in de jaarplanning, meer ruimte om de lesstof te spreiden over een langere periode, direct voelbaar bij het maken van de planners. Ook de overstap op een voortschrijdend gemiddelde bracht rust. Het hysterische gedoe rond de blokwisselingen leek daarmee eindelijk voorbij. De toetsweken in de bovenbouw veroorzaken echter nog steeds piekdrukte bij de leerlingen. Voor de laatste toetsen is de accu bij een niet verwaarloosbaar deel van de leerlingen leeg, en vaak wordt vooraf een keuze gemaakt welke vakken herkanst gaan worden. Na de toetsweek kakt een groot aantal leerlingen in en  tref je als docent in het nieuwe blok veel leerlingen aan die het nieuwe blok direct met een achterstand moeten aanvangen.

En dat willen we nu ook in de onderbouw, met dit verschil dat je in de onderbouw ook even zwaar tellende proefwerken mag geven tijdens de gewone lesweken. In de bovenbouw probeer je de leerlingen nog met voortgangstoetsen enigszins te dwingen op schema te blijven, maar vt's tellen veel minder zwaar mee dan rapporttoetsen en schoolexamens en worden daardoor niet door iedereen even serieus genomen. Het totaal aantal proefwerken in de onderbouw zal waarschijnlijk gelijk blijven. Het is niet de bedoeling dat secties vanwege extra toetsweken opeens extra proefwerken gaan inplannen. Proefwerken die je anders ook al zou afnemen plan je nu simpelweg in die ene week. Je komt dan niet altijd even goed uit, maar daar kan ik niet wakker van liggen. Het is immers niet de bedoeling dat leerlingen een paar dagen later volledig kwijt zijn wat ze die periode daarvoor geleerd hebben. Het totaal aantal toetsen zal door een toetsweek evenmin afnemen. De toetsdruk blijft uiteindelijk hetzelfde.

Met het inplannen van toetsweken organiseer je piekdrukte, zowel voor leerling als docent. Voor de docent omdat je wel heel veel tegelijk moet nakijken, niet te vergeten dat al die toetsen ook allemaal tegelijk opgeleverd, gekopieerd én in enveloppen gestopt moeten worden. Ondanks het voortschrijdend gemiddelde moet natuurlijk wel alles nagekeken zijn vóór de rapportvergaderingen, meestal zo vlak na het weekend. 
Voor de leerling omdat tien proefwerken in een week niet niks is. Oké, de lessen vallen tijdens de toetsweek uit, dus hebben leerlingen meer tijd om te leren. Maar juist door die uitval moet dezelfde leerstof in minder lestijd gedaan worden. Dat levert dus behalve een piek tijdens de toetsweek ook een verhoogde werkdruk op tussen de toetsweken in, tenzij je lesstof skipt, eruitgooit, overslaat. Zou dat de bedoeling zijn?

Voor wiskunde is lesuitval zeer onwenselijk. Ik heb daar al eens eerder over geschreven in een stukje over de lessentabel. Spreiding is ook zeer belangrijk. Als leerlingen een dag voor de toets nog veel moeten doen, dan doen ze iets niet goed. (1) Je kan geen vragen meer stellen, (2) leerstof verankert niet, (3) het maakt onzeker. Daarom adviseren wij leerlingen de planner trouw te volgen en het werk te spreiden over de gehele periode: minimaal 3 keer per week aan je wiskunde! Ik begrijp nu dat bij andere vakken het fijn is om vlak voor de toets ruim tijd te hebben om te leren. Sommige secties staan daar graag een les voor af tijdens de toetsweek en pakken die van wiskunde ook graag mee. Als alle vakken nou eens het werk gelijkmatig spreiden over het blok, zó dat vlak voor de toetsweek er weinig gedaan hoeft te worden, dan... oh, wacht eens, dan is een toetsweek niet nodig, dan kan ieder vak om de 8 a 10 lessen testen wat er afgelopen weken is geleerd. Het toetsrooster voor de onderbouw zorgt dan voor een gelijkmatige toetsdruk over het jaar. Hoe je het ook wendt of keert, als je daar drie weken van doorstreept, dan is dat overduidelijk een maatregel die gelijkmatige spreiding tegenwerkt, iets wat ik als wiskundedocent en mentor klas 1 bijna dagelijks propageer.

Zou het niet fijn zijn al we met leerlingen meer van les naar les kunnen bewegen, i.p.v. van toets naar toets? Eigenlijk is het best vreemd dat we toetsen moeten aankondigen. Zou je niet te allen tijde onverwachts leerlingen moeten kunnen bevragen over wat ze de afgelopen periode hebben geleerd? Zou dat (als je er eenmaal aan gewend bent) het spreiden van huiswerk en werkdruk niet ten goede komen? Of komen we er dan achter dat het voor leerlingen onmogelijk is om alles op tijd (of op schema) af te krijgen? Spanning tussen 'teacher paced' en 'student paced', tussen traditionele klassikaal onderwijs (pak allemaal je passer) en gepersonaliseerd op-eigen-tempo leren dient zich hier misschien aan, maar of je nu linksom of rechtsom wilt, bovenstaande problematiek gaat natuurlijk gewoon over werkdruk. Leerlingen hebben het druk, docenten hebben het druk. Ik sta open voor suggesties om die werkdruk te verminderen, maar overgaan op toetsweken heeft mijns inziens een averechts effect. Leerdoelen schrappen, werkvormen efficiënter kiezen, het hele jaar kortere lesdagen inroosteren, keuzewerktijd invoeren, onderwijs een niveau lager laten volgen, dat zijn pas maatregelen die werkdruk verlagend kunnen zijn, niet het schuiven met toetsen. Een nieuw uitgebalanceerd curriculum ontwerpen zegt u? Je houdt je hart vast bij onderwijs2032. Krijg steeds vaker het gevoel dat ik de inhoud van m'n vak moet verdedigen. Deed het eerder al eens hier toen het erop leek dat wiskunde lessen moest inleveren voor VAS-toetsen, nu weer voor extra toetsweken. Zomaar.

Wellicht ten overvloede, ik ben tegen inkorting van de vakanties. Werkdruk spreiden moet je niet overdrijven. Vakanties zijn nodig om bij te komen, om op te laden, om bij te blijven, om andere dingen te doen. Dat lukt alleen als je school echt even los kunt laten, het schoolgebouw niet in hoeft. Sommige docenten pleiten voor doorwerken in de vakantie, laat ik over zomerschool maar niet nog een keer beginnen. Nadenken over onderwijs, in gesprek gaan met je collega's, tegengas geven, je vak bijhouden, lesmateriaal maken, nieuwe dingen verzinnen, afstemmen, samenhang creëren, het kost allemaal ontzettend veel tijd. Tijd die we nauwelijks hebben. Ik zou graag willen dat rectoren en directeuren eens duidelijk maken aan de overheid en politiek dat al dat meedenken en ontwikkelen niet past in de tijd die ze ervoor geven.









Geen opmerkingen:

Een reactie posten